BAŞLANGIÇ - Yaratılış bölüm 1-11


Dünyanın yaradılışı

  • Rab dünyayı altı gün (ya da altı zaman) içinde yaratıyor. Birinci üç gün ayırmak günleridir; ikinci üç gün doldurmak günleridir:
  • Ayırmak günleri: (1) aydınlığı ve karanlığı - (2) gökyüzü ve yeryüzü - (3) denizler ve kuru yerleri
  • Doldurmak günleri: (4) güneş, ay ve yıldızlar - (5) balıklar ve kuşlar - (6) hayvanlar ve insan

1:1-31

İnsanın yaratılışı

  • Rab, insanı (Adem’i) topraktan yaratıyor, ona hayat soluğunu veriyor.
  • İnsana uygun eş bulunmuyor, onun için onun kaburga kemiğinden ona bir kadın yaratıyor.
  • Birlikte onlara görev veriliyor: çoğalıp bütün dünyaya baksınlar, onu korusunlar.

2:1-25

Günahın başlangıcı

  • Şeytan, yılan biçiminde Havva’yı kandırıyor, yasak meyvadan yesin. O da sonra Adem’e de tattırıyor.
  • Rab üçüne de ceza veriyor: yılan en lanetli hayvan olacak, toprakta sürünecek; kadın doğururken çok ağrı hissedecek; erkek de ancak çok zor topraktan ekmeğini çıkaracak.
  • Rab, onları Aden bahçesinden kovuyp oraya giden yolu ateşli meleklerle kapatıyor.

3:1-24

İnsanlığın başlangıcı

  • Kayin kardeşini Habil’i öldürüyor
  • Rab ona ceza veriyor, bütün hayat yeryüzünde evsiz, barksız gezsin. Ona nişan veriyor, kimse onu vurmasın diye.
  • Lamek sefte olarak iki karı alıyor.
  • Adem’in soyu Nuh’a kadar

4:1 - 5:32

Nuh ile tufan

  • Rab insaniyeti yok etmeye karar veriyor. Sadece Nuh ve karısı, onun 3 oğlu ve karıları kurtulacak.
  • Nuh kocaman gemi yapıp kendi insanlarını ve her cins hayvandan bir çift alıyor. 40 gün, 40 gece yağmur yağıyor; her canlı ölüyor.
  • Daha sonra, Nuh Rabbe kurban getiriyor. Rab da yemin ediyor, bir daha dünyayı suyla yok etmesin. Nişan olarak gökkuşağı veriyor.

6:1 - 9:29

Milletlerin başlangıcı

  • Nuh’un 3 oğlu yeni insaniyetin babaları oluyor: Sam, Ham ve Yafet.
  • Sam’ın evlatları bugünkü İrak ve Suriye’ye yerleşiyorlar. Ham’ın evlatları onun güney (yujna) tarafına (Mısır ve Afrika); Yafet’in evlatları da kuzey (severna) tarafına (Asya ve Avrupa) yerleşiyorlar.
  • Nimrut, dünyanın birinci diktatoru oluyor.

10:1-32

Babil kulesi

  • Rab demişti ‘Çoğalın, bütün dünyayı doldurun”, ama insanlar hepsi bir yerde yaşıyorlar.
  • Gururla Allaha karşı duruyorlar. Göklere kadar uzanan bir kule yapmaya kalkıyorlar.
  • Rab onların dillerini karıştırıp, insaları bütün dünyaya dağıtırıyor.
  • Nuh’un soyu İbrahim’e kadar

11:1-26


İBRAHİMİN HAYATI - Yaratılış bölüm 12-25


İlk seneleri ve çağrısı

  • İbrahim Ur kasabasında yaşıyor (bugünkü İrak’ta, Basra’ya yakın).
  • Oranın halkı ‘Ay Tanrısına’ öyle piramitlerde tapıyor. O tapınmanın bir parçası da insan kurbanlarıdır.

11:27 - 12:9

İbrahim Ur’dan çıkıyor

  • Rab ona buyuruyor, (1) babasını (2) bütün cinsini ve (3) kasabasını terk edip yola çıksın. Ancak ondan sonra ona nereye gideceğini söyleyecek.
  • Karşılık olarak Rab onu çok fazla bereketleyip birçok halkın babası yapacak.
  • İbrahim de karısını Saray, babasını Terah ve kardeşkızanını Lut alıp Haran kasabasına yerleşiyor (bugünkü Türkiye’de, Urfa’ya yakın)

12:1-9

İbrahim Mısır'a kaçıyor

  • Babası Terah, Haran kasabasında öldükten sonra Kenan toplaklarına yerleşiyorlar.
  • Kıtlık basınca, Mısır’a kaçmaya karar veriyorlar. Orada İbrahim korkudan karısına ‘kızkardeşim’ dedirttiyor.
  • Firavun onu karı olarak alıyor. Rab ona bu hatayı gösteriyor ve Saray’ı İbrahim’e geri veriyor.
  • Kenan topraklarına dönüyorlar.

12:10-20

İbrahim ve Lut ayrılıyorlar

  • Hem İbrahim, hem de Lut gittikçe zenginleşiyorlar, sürüleri büyüyürlar. İkisine su yetmiyor.
  • O zaman İbrahim, büyük olduğu halde, Lut’a ön veriyor, gideceği tarafını seçsin.
  • Lut çok sulu olan Yordan vadisini seçiyor, Sodom kasabasına yerleşiyor. Zamanla orada saygın bir yer elde ediyor.

13:1-18

İbrahim Lut'u kurtarıyor

  • Kral Kedarlaomer Sodom kasabasına baskın yapıp, bütün halkı götürüyor. Lut da onların arasındadır.
  • İbrahim kendi hizmetçilerle kocaman orduyu yenip Lut’u kurtarıyor.
  • Dönerken, Yeruşalim kasabasının kralı ve Allah görevlisi olan Melki-Zedek’le karşılıyor, ona mallarının onda birini veriyor.

14:1-24

Allah İbrahim'le bir antlaşma yapıyor

  • İbrahim zengindi ama çocuğu yoktu. Rab ona geceleyin bütün yıldızları gösterip “Senin evlatların o kadar kalabalık olacak” diye söz veriyor.
  • İbrahim kurban kesiyor, Rab bir ateş olarak onun üstünden geçiyor.
  • Rab antlaşma yapıyor, “Bütün bu topraklar senin olacak” diye.

15:1-21

İsmail'in doğumu

  • Seneler geçince Saray sabırsız oluyor ve kocasına hizmetçisini Hacer veriyor, ondan çocuk edinsin.
  • Kısa zaman içinde bir çocuk doğuyor. Adını İsmail koyuyorlar.
  • Saray kıskanıp Hacer’e fenalık yapıyor. O da çocuğuyla kaçıyor. Ama Rabbin meleği ona buyuruyor dönsün.

16:1-16

İbrahim'in sünneti

  • 13 sene sonra (İbrahim 99 yaşındadır), Rab ona ikinci defa söz veriyor. Kendi karısından doğacak evlat onun mirasçısı olacak.
  • İbrahim’e yeni ad veriliyor. O zamana kadar ‘Avram’ idi.
  • Bu antlaşmanın sembolu olarak, İbrahim ve bütün erkekler sünnet oluyor.

17:1-27

Mamre'deki melekler

  • Bir sene sonra, İbrahime üç kişi geliyor. İbrahim onların melek olduklarını anlayıp yere kapanıyor.
  • “Bir sene sonra geldiğimizde, Saray’ın bir çocuğu olacak” diye söz veriyor.
  • O da gülüyor, çünkü artık yaşlanmıştı. “Güldüğün için çocuğun adı ‘Güler’ olacak (İbranice ‘İshak’)” diye buyuruyorlar.

18:1-33

Sodom'un sonu

  • Melekler Sodom kasabasına devam ediyorlar. Onu büsbütün yok edecekler.
  • İbrahim bir melekle konuşup ondan söz alıyor, kasabada 10 doğru kişi varsa onu yok etmeyecek diye.
  • Öbür iki melek Lut ve ailesini Sodom’dan çıkarıyor. Kasaba gökten düşen ateş içinde yok oluyor.

19:1-38

Abimelek'in yanında

  • İbrahim ikinci defa karısını kız kardeşi olarak tanıtırıyor. Kral Abimelek de onu karı olarak yanına alıyor.
  • Rab ona rüyada durumu bildiriyor, o da Sara’yı İbrahim’e çeviriyor.
  • Bunun üzerine Rab Abimelek’i bereketliyor.

20:1-18

İsmail ile İshak

  • Sara İshak’ı doğuruyor. Çocuk iki yaşını doldurunca, agası İsmail onunla eğleniyor. Anası da istiyor Hacer’le İsmail’in kovulsun.
  • İbrahim önce onu istemiyor, ama sonra Rab da aynısını diyor. Hacer’le İsmail uzaklaştırılıyor.

21:1-21

Abimelek'le antlaşma

  • Filistin Kralı Abimelek, İbrahim’le bir antlaşma yapıyor, torunlarına kadar birbirlerine iyi davrancaklar diye.
  • Bununla belli oluyor, artık İbrahim önemsiz bir yabancı değil, bir kral kadar saygın olmuştur.

21:22-34

İshak'ın kurbanı

  • İbrahim’in hayatının sonunda Rab onun imanını deniyor: artık İsmail gitti, İshak tek çocuk kaldı. Rab da İbrahim’den onu kesmesini istiyor.
  • Buyurulduğu gibi 3 gün yolculuk yapıp Moriya Dağı’na geliyorlar. Orada İbrahim tam oğlunu keserken, Rab ona engel oluyor.
  • Bu itaatin arkasından, Rab söz veriyor, İbrahim’in torunlarından bütün dünyaya bereket gelecek (İsa Mesih için konuşuyor).

22:1-19

Sara'nın ölümü

  • Sara 127 yaşında ölüyor. İbrahim onu gömmek için bir parça toprak almak zorundadır, çünkü şimdiye kadar hep gezeciydi.
  • Hititlilerden çok yüksek fiyata bir mağara satın alıyor, Sara’yı orada gömüyor.

23:1-20

İshak ile Rebeka

  • Artık İshak büyüdü, evlenecek yaşa geldi. Babası istemiyor, yerli putperest halktan gelin alsın. Onun için hizmetçisine buyuruyor, akrabalarından alsın.
  • O da gidip Nahor kasabasına geliyor. Rabden bir nişan istiyor, öylelikle Rebeka ile karşılaşıyor. O da razı geliyor, onunla dönsün, İshak’la evlensin.

24:1.67

İbrahim'in ölümü

  • İbrahim 175 yaşında ölüyor. Karısının yanında gömülüyor.

25:1-11




İSHAK ve YAKUP’un HAYATI - Yaratılış Bölüm 25-36


Yakup ile Esav'ın doğumu; Esav hakkını satıyor

  • Rebeka ikizler doğuruyor: önce Esav, sonra Yakup. Yakup daha doğarken agasının topuğunu tutuyor. Onun karakteri de öyle olacak: hep başkalarını aldatırmaya bakıyor.
  • Çocuklar büyüdükten sonra, Esav aç olduğu zaman, kendi ilk oğulluk hakkını bir çanak mercimek için Yakup’a satıyor.

25:19-34

İshak Abimelek'in yanında

  • Tıpkı babası İbrahim’ın yaptığı gibi, İshak da korkudan kendi karısına kızkardeş diyor.
  • Kral Abimelek onları öpüşürken seyrediyor ve İshak’ı azarlıyor, yalan söylediği için. Sonra onun ayrılmasını istiyor.
  • Daha sonra su kaynakları üzerine kavga oluyor. Abimelek de İshak’la antlaşma yapıyor.

26:1-35

İshak'ın bereketi

  • İshak yaşlı iken, Esav’a çağırıp onu kutsamak istiyor. Ondan geyik eti istiyor. Esav kırlıkta iken, anası bir plan kuruyor, Yakup babasınn bereketini alsın.
  • İshak kendini Esav gibi yapıp babasını aldatırıyor. Babası, Esav yerine onu kutsuyor. Esav dönünce kardeşine karşı kin besliyor, onu öldürmek için fırsat kolluyor.

27:1-46

Yakup'un kaçışı

  • Anası Esav’ın planlarını anlayıp Yakup’u uzakta yaşayan dayısı Lavan’a gönderiyor. Yakup sefte yalnız kalıyor.
  • Geceleyin kırda yatarken, Rab ona görünüyor. Bir merdiven üzerine melekler binip iniyor. Rab ona söz veriyor, onu korusun ve geri getirsin.
  • Sabahlayın bir taş dikip o yere Beytel diyor (= Allahın evi).

28:1-22

Yakup Lavan'ın yanında

  • Dayısı Yakup’u iyi karşılıyor. Yakup karar veriyor, orada kalıp ona hizmet etsin.
  • Lavan’ın iki kızı vardı: büyüğü Lea, küçüğü de Rahel. Yakup, Rahel’e aşk oluyor.
  • Yedi senelik hizmetin karşılığı olarak, Lavan Yakup’a küçük kızını Rahel’i verecek.

29:1-14

Yakup Lea ve Rahel'le evleniyor

  • Ama yedi sene sonra Lavan, düğün gecesinde, Yakup’u aldatırıp ona büyük kızını Lea’yı veriyor.
  • Rahel’i ikinci karı olarak alabilmek için, Yakup yedi sene daha hizmet ediyor. Sonunda onunla da evleniyor.

29:15-30

Çocuklar için yarış

  • Yakup Rahel’i daha çok seviyor, ama çocukları olmuyor. Lea gene dört tane erkek doğuruyor.
  • Rahel kıskanıp kocasına hizmetçisini veriyor, ondan çocuk edinsin. Ondan iki oğul doğuyor.
  • Lea da hizmetçisini kocasına veriyor; ondan iki oğul doğuyor. Sonra iki oğul daha doğuruyor.
  • En sonunda Rahel de Yusuf’u doğuruyor.

29:31 - 30:24

Yakup zengin oluyor

  • Yakup memleketine geri dönmek istiyor, ama Lavan’dan hayvanlar istiyor. Karşılık olarak yedi sene daha hizmet edecek.
  • Yakup sadece benekli hayvanları istiyor. Sonra Lavan’la Yakup birbirlerini aldatırıyorlar. Ama Rab izin veriyor, Yakup gittikçe zenginleşsin.

30:25-43

Lavan'dan kaçıyor

  • Yakup artık Lavan’a boşuna hizmet etmekten bıktı ve memleketine dönmeye karar veriyor. Geceleyin saklıdan çıkıyor. Rahel babasının ev putlarını da yanına alıyor.
  • Rab Lavan’ı uyarıyor, Yakup’a kötü davranmasın. Lavan, Yakup’a yetişiyor. İkisi bir antlaşma yapıyorlar, bunu anmak için bir taş yığını kaldırıyorlar.

31:1-55

Melekle güreşiyor

  • Yakup agasının 400 askerle yaklaştığını duyuyor, korkudan ona bahşiş göndermeye bakıyor.
  • Bütün mallarını, karılarını ve kızanlarını iki gruba ayırıyor. Gerekirse, bir tanesi kaçıp hayatını kurtarsın diye. Yalnız olarak Yabuk deresinin öte tarafında kalıyor.
  • Geceleyin bir melek onunla güreş tutuyor. Melek onun kalça kemiğine dokunup onu topal brakıyor. Arkasından Yakup’un adı “İsrail” olarak değiştiriliyor.

32:1-32

Yakup’la Esav’ın barışması

  • Bunca seneden sonra, Yakup’la Esav sefte olarak görüşüyorlar, barış içinde ayrılıyorlar.
  • Yakup sefte olarak bir toprak alıyor, sefte olarak Rabbe bir kurbanyeri kaldırıyor.


33:1-20

Şekem'de katillik

  • Hiv halkından olan Şekem, Yakup’un kızı Lea’yı zorla alıp onunla yatıyor. Yakup’un oğulları intikam almaya yemin ediyorlar.
  • Lea’yı Şekem’e karı olarak veriyorlar, ama her erkek lazım sünnet olsun diye şart koşuyorlar. Her Hivli sünnet oluyor.
  • Üçüncü günde, bütün erkekler acı çekerken, Şimeon ve Levi gidip, bütün Hivli erkekleri öldürüyorlar. Artık herkes İsraillilerden nefret ediyor.

34:1-31

Allah Betel'de antlaşmasını yeniliyor

  • Yakup Betel kasabasında Rabbe bir kurbanyeri yapıyor. Herkes putlarını atıyor.
  • Rab ona yeniden İsrail adını veriyor ve İbrahim’e verdiği sözünü Yakup’a da geçerli kılıyor.

35:1-15

Rahel ile İshak'ın ölümü

  • Rahel son olarak bir erkek çocuğu doğuruyor, Yakup ona ‘Benyamin’ adını koyuyor. Rahel doğum yaparken ölüyor.
  • Yakup’un oğlu Ruben, babasının cariyesiyle yatıyor.
  • İshak 180 yaşında ölüyor. Eskiden düşman olan iki oğlu (Yakup ile Esav) onu birlikte gömüyorlar.

35:16-29

Esav'ın soyu

  • Esav’ın başka adı Edom’dur. Kenanlılardan kendine karı alıyor.
  • Yakup’un sürülerinden uzak kalıyor, Seir balkanlarına yerleşiyor.


36:1-43


YUSUF’UN HAYATI - Yaratılış bölüm 37-50

Mısır'a satılıyor

  • Yakup, Yusuf’u bütün oğullarından daha fazla sevip ona renkli ruba veriyor. Yusuf rüyada görüyor, nasıl bütün agaları onun önünde eğiliyorlar.
  • Agaları birleşip onu Arap tücarlara satıyorlar, onlar da onu Mısıra götürüyor.
  • Yusuf’un rubasını kana bandırıp, “Onu bir aslan yedi” diyerek babalarını aldatırıyorlar.

37:1-36

Yahuda ile Tamar

  • Tamar, Yakup’un oğlu Yahuda’nın gelini idi. Evlatsız kaldığı için, lazımdı Yahuda’nın oğlu onunla evlensin. Ama Yahuda onu vermedi.
  • Tamar kendini yolsuz kadın yapıyor, Yahuda da onunla yatıyor. Tamar onun yüzüğünü garanti olarak alıyor.
  • Tamar gebe kalınca, Yahuda zina yaptı diye onu öldürmek istiyor. Ama Tamar herkesin önünde yüzüğü gösterip, bebeğin babasının kim olduğunu gösteriyor.

38:1-30

Yusuf Potifar'ın evinde

  • Yusuf köle olarak Potifar’ın evinde işliyor. O da Firavun’un önemli bir görevlisidir. Yusuf bütün evinin üzerine güdücü oluyor.
  • Potifar’ın karısı “Benimle yatmak istedi” diye şer atıp Yusuf’u mapusa attıryor.
  • Yusuf mapusta da başarılı oluyor, öbür mapusluların üstüne geöiyor.

39:1-23

Yusuf mapusta

  • Mapusta Yusuf iki adamla karşılaşıyor: birisi Firavun’un içki görevlisi, öbürü de onun fırıncısıdır. İkisi de rüya görmüş. Yusuf da rüyaları açıklıyor.
  • Bir zaman sonra ikisi Firavun’un önüne çağırılıyor-lar. Yusuf’un önceden bildirdiği gibi, içki görevlisi af edilip serbest kalıyor, fırıncı gene asılıyor.

40:1-23

Yusuf Firavun'un rüyasını açıklıyor

  • Sonra Firavun iki rüya görüyor: 7 bol başak, 7 zayıf başak tarafından yuruluyor ve 7 besli inek 7 zayıf inek tarafından yutuluyor.
  • İçki görevlisi akıl veriyor, Firavun da Yusuf’u çağırttırıyor. Yusuf rüyaları açıklıyor: önce 7 sene bolluk olacak, sonra 7 sene kıtlık olacak.
  • Yusuf bütün Mısır üzerine başvezir oluyor. Evleniyor, iki oğlu oluyor (Efraim ve Manaşşe).

41:1-57

Yusuf'un kardeşleri birinci defa ona geliyor

  • Filistin’de kıtlık oluyor. Yakup oğullarını Mısır’a yolluyor, ekin alsınlar.
  • Yusuf’la karşılıyorlar, ama onu tanımıyorlar. Mahsustan onlara sert konuşuyor. Bir kişi rehin olarak geri kalsın, en küçük kardeşini Benyamin’i getirsinler diye buyuruyor. Ama Yakup onu brakmıyor.

42:1-38

Yusuf'un kardeşleri ikinci defa ona geliyor

  • İkinci defa Mısır’a gidiyorlar. Bu sefer Yusuf önce onlara çok iyi davranıyor, onları sofrasına davet ediyor.
  • Dönüşte Bünyamin’in çuvalına Yusuf’un gümüş kadehini yerleştiriyor. Askerler onların yolunu kesip torbalarını arıyorlar. Benyamin’i rehin almak istiyorlar, ama Yahuda onun yerini almak istiyor.

43:1 - 44:34

Yusuf kendini tanıtıyor

  • En sonunda Yusuf dayanamayıp kendini tanıtırıyor.
  • Onlara anlatırıyor, nasıl Rab onu kendi ailesinin öünden Mısır’a gönderdi, onlara bir yer hazırlamak için. Yoksa hepsi öleceydiler.
  • Yusuf onları davet ediyor, Mısır’a yerleşsinler. Kardeşleri dönüp herşeyi Yakup’a anlatırıyorlar.

45:1-28

Yusuf'un hanesi Mısır'a geliyor

  • Rab, Yakup’a konuşuyor: ”Mısıra gitmekten çekinme, seni orada büyük halk yapacam.”
  • 70 kişi Mısır’a iniyorlar. Yusuf babasıyla karşılaşıyor, ailesini Firavun’la tanıştırıyor. Hepsi Mısır’ın Goşen bölgesine yerleşiyorlar.
  • Kıtlık devam ediyor: Mısrlılar önce bütün varlık-larını, sonra da kendilerini Firavun’a satıyorlar.

46:1 - 47:31

Yakup'un kutsaması

  • Yakup hastalanıyor, bütün oğullarını yanına çağırıyor. Yusuf’un iki oğulunu kutsuyor, ama küçük olana büyük olanın bereketini veriyor.
  • Sonra, öbür onbir oğulunu yanına alıp, herkesten çıkan cinsinin hakkında peygamberlik yapıyor.

48:1 - 49:27

Yakup ve Yusufun son günleri

  • Yakup ölüyor, onun cesedini 40 gün mumyalaş-tırıyorlar. Sonra, Mamre’deki mağaraya konuluyor.
  • Yusuf kardeşlerine diyor: “Siz kötülük yapmak istediniz, ama Rab onu yaptı halkını korumak için.”
  • Yusuf 110 yaşında ölüyor, onu da mumyalaştırıp gömüyorlar.

49:28 - 50:26